Εργαστήριο συντήρησης
28 Ιανουαρίου, 2026 2026-03-12 14:03Εργαστήριο συντήρησης
Το Εργαστήριο Συντήρησης της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης ξεκίνησε να λειτουργεί το Μάιο του 1999. Η δημιουργία του εντάχθηκε στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την αναβάθμιση των υπηρεσιών τη Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης (Β΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης).
Σκοποί
Η καλύτερη δυνατή προστασία και συντήρηση των κατεστραμμένων τόμων και του φθαρμένου αρχειακού υλικού των Κλειστών συλλογών της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Η σωστή φύλαξή τους στα βιβλιοστάσια και τους αποθηκευτικούς χώρους της Βιβλιοθήκης.
Οι επιδιορθώσεις των κατεστραμμένων λόγω χρήσης νεώτερων βιβλίων της Ανοικτής συλλογής της Βιβλιοθήκης.
Δραστηριότητες
Συμμετοχή στην οργάνωση περιοδικών εκθέσεων στο χώρο της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης, προετοιμασία των παλαιών τόμων και όλων των εκθεμάτων με χρήση ειδικών προστατευτικών τρόπων ανάρτησης και παρουσίασης.
Συντήρηση και αποκατάσταση των αντικειμένων της Λαογραφικής Συλλογής της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθώς και μελλοντική της έκθεση.
Τακτική απεντόμωση των χώρων του εργαστηρίου, καθώς και εφαρμογή μεθόδων απολύμανσης κατά περίπτωση.
Το εργαστήριο συνεργάζεται επίσης, με εξειδικευμένα εργαστήρια ποιοτικής - ποσοτικής ανάλυσης, ταυτοποίησης και διάγνωσης.
Αναλαμβάνει τη συντήρηση βιβλιοθηκών και αρχειακών συλλογών, όπως η βιβλιοθήκη του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Αδριανουπόλεως, η οποία περιλαμβάνει 3500 παλαιούς τόμους, που έχουν εκδοθεί τον 17ο, 18ο και 19ο αιώνα.
Συμμετέχει στην προετοιμασία του διαγωνισμού για τη βιβλιοδεσία των σύγχρονων βιβλίων σε συνεργασία με το Γραφείο Πρόσκτησης και Διαχείρισης των Περιοδικών, καθώς και με το Γραφείο Πρόσκτησης και Διαχείρισης Λοιπού Υλικού.
Στενή συνεργασία με τους βιβλιοδέτες που χρησιμοποιεί η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κρήτης για τα σύγχρονα βιβλία και λήψη τεχνικών μέτρων για την ποιοτική βελτίωση της εργασίας τους.
Συμμετοχή στις παρουσιάσεις της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης με ξενάγηση στους χώρους του εργαστηρίου και παρουσίαση των δραστηριοτήτων του.
Παροχή συμβουλών για καλύτερους τρόπους προστασίας και φύλαξης σπανίων βιβλίων και αρχειακού υλικού.
Υλικό προς συντήρηση
Το φθαρμένο υλικό προς συντήρηση που προέρχεται από τις Κλειστές συλλογές της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης και περιλαμβάνει:
Παλαιά και σπάνια βιβλία από το 15ο μέχρι το 19ο αιώνα - κυρίως δερματόδετα αλλά και χαρτόδετα ή λυτά. Εφημερίδες - ελληνικές και ξένες - από το 19ο και 20ο αιώνα, περιοδικά, φυλλάδια, λυτά έγγραφα και άλλο αρχειακό υλικό.
Σχέδια (αρχιτεκτονικά, αρχαιολογικά κ.α.), χαρακτικά (ξυλογραφίες, χαλκογραφίες κ.α.) , χάρτες. Oπτικό-ακουστικό υλικό όπως φωτογραφίες, διαφάνειες, δίσκοι βυνιλίου, μικροφίλμ κ.α.
Από τις Ανοικτές συλλογές προέρχονται, για επιδιόρθωση, σύγχρονα βιβλία κατεστραμμένα λόγω κακής χρήσης. Ακόμα προληπτικά γίνονται εργασίες με σκοπό την προστασία κα την ενίσχυση των βιβλίων μεγάλου μεγέθους. Επίσης και για λόγους ασφαλείας προστατεύονται τα ένθετα που συνοδεύουν τα βιβλία όπως σχέδια, Cds, χάρτες, κ.α.
Φθορές
Οι φθορές που παρουσιάζονται οφείλονται κυρίως στην παρουσία υγρασίας και σκόνης σε παλαιότερους τρόπους φύλαξης, στην έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, σε βιολογικούς παράγοντες, και στην κακή χρήση.
Οργάνωση-Προγραμματισμός
Για την επίτευξη των σκοπών του το τμήμα συντήρησης:
Έχει επιλέξει την εφαρμογή των μεθόδων της προληπτικής συντήρησης (conservation preventive). Εφαρμόζει επίσης τη συντήρηση και αποκατάσταση κατά περίπτωση (conservation active) και συνεργάζεται με εξωτερικά εργαστήρια και εξειδικευμένους βιβλιοδέτες.
Για κάθε επιμέρους συλλογή και αρχείο πριν την εφαρμογή των μεθόδων το Τμήμα Συντήρησης ακολουθεί την παρακάτω οργάνωση:
- Καταγραφή και εκτίμηση των φθορών και της κατάστασης διατήρησης της Συλλογής και των έργων. Η προτεραιότητα για συντήρηση των παραπάνω Συλλογών , καθορίζεται μετά από στενή συνεργασία με το προσωπικό των Κλειστών Συλλογών.
- Σχεδιασμός των απαραίτητων εργασιών προληπτικής συντήρησης (conservation preventive) ανάλογα με τις ανάγκες της Συλλογής.
- Επιλογή των κατάλληλων και απαραίτητων αναλώσιμων αρχειακών υλικών.
- Εκτίμηση του οικονομικού κόστους.
- Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για τις επείγουσες περιπτώσεις και για τα έργα μουσειακής αξίας.
Έχει εξοπλίσει, σταδιακά, το εργαστήριο με τα κατάλληλα μέσα, ώστε να καταστεί δυνατή η εφαρμογή των επεμβάσεων προληπτικής συντήρησης (conservation preventive) και σε μεγάλο βαθμό των επεμβάσεων συντήρησης και αποκατάστασης κατά περίπτωση (conservation active). Οι εργασίες γενικά περιλαμβάνουν στεγνό επιφανειακό καθαρισμό, υγρό καθαρισμό, συμπληρώσεις, στερεώσεις, αποκατάσταση βιβλιοδεσίας, προστασία σε αρχειακά κουτιά και φακέλους, ειδικούς τρόπους ανάρτησης κ.α.
Διεθνείς οργανισμοί και Ινστιτούτα συντήρησης
Όλες οι εργασίες προληπτικής συντήρησης (conservation preventive) γίνονται βάσει των αρχών που έχουν παγιωθεί σε διεθνή συνέδρια των τελευταίων ετών. Τα υλικά που χρησιμοποιούνται είναι “αρχειακά”, δηλαδή έχουν ειδικές προδιαγραφές (ISO) και είναι προϊόντα μακροχρόνιας έρευνας από διεθνή ινστιτούτα συντήρησης.
- International council on Archives ( I.C.A.)
www.archives.ca/ICA/ - International Federation of Library Associations – National Library of Canada (I.F.L.A.)
www.nic-bnc.ca/ifla - The IFLA/PAC Programme de preservation et conservation de L’ IFLA
www.bnf.fr/pages/infopro/sib/cn_pacpresent.htm - Bibliotheque Nationale de France
www.bnf.fr/pages/connaitr/cons_pres.htm - Canadian Conservation Institute (C.C.I.)
www.cci-icc.gc.ca/ - Institute of paper Conservation ( I.P.C.)
www.ipc.org.uk/ - International Institute for Conservation ( I.I.C.) – London
palimpsest.stanford.edu/ipc/